Brodawka to łagodny nowotwór wywołany zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego. Patologia objawia się w postaci guzków lub zgrubień wystających ponad powierzchnię skóry. W większości przypadków brodawki mają okrągły kształt, są podatne na rozprzestrzenianie się, mogą rosnąć i zmieniać kształt, a po uszkodzeniu mechanicznym stają się bolesne i krwawią. Jeśli nowotwory nie są prawidłowo leczone, mogą pozostawić blizny na skórze lub przekształcić się w nowotwory złośliwe. Brodawki mogą pojawić się w każdym wieku, ale częściej występują u dzieci.
Klasyfikacja brodawek
Wygląd i lokalizacja brodawek zwykle zależy od rodzaju wirusa HPV, który doprowadził do pojawienia się nowotworów skóry. Na tej podstawie wyróżnia się następujące rodzaje brodawek:
Zwyczajny (prosty, wulgarny).
Wykrywany w około 70% przypadków. Najczęściej lokalizują się na grzbiecie dłoni, palcach i dłoniach, ale mogą pojawić się na każdej części ciała, szczególnie na tych narażonych na częste urazy. Czasami pojawiają się na błonach śluzowych. W większości przypadków są one spowodowane zakażeniem wirusem HPV typu 27.
Płaski (lub młodzieńczy).
Znaleziono u 4% pacjentów z tą patologią. Zwykle pojawiają się na skórze, częściej na twarzy, dłoniach lub wzdłuż zadrapań. Może wpływać na błony śluzowe (w tym odbytnicę), żołądź prącia i szyjkę macicy. Najczęściej występują w wieku od 10 do 25 lat. Ich pojawienie się jest zwykle spowodowane przez typy HPV 10, 28 lub 49, ale czasami jest spowodowane przez inne szczepy (typy 26–29 lub 41).
dłoniowo-podeszwowy.
Wykrywany w 34% przypadków. Pojawiają się na powierzchni dłoni lub podeszew po zakażeniu wirusem brodawczaka typu 1–4. Częściej - u osób młodych lub starszych. Gdy kilka elementów łączy się jednocześnie, tworzą się brodawki mozaikowe.
Okołopaznokciowe.
Należą do odmiany pospolitej, ale zawsze znajdują się w pobliżu płytek paznokciowych. W większości przypadków wynikają one z nawyku obgryzania paznokci lub skóry wokół nich.
Brodawki nitkowate.
Znajdują się na skórze szyi, powiek, pod pachami i fałdach pachwinowych. Częściej pojawiają się u osób starszych.
Spiczasty (kłykciny narządów płciowych).
Wykrywane są częściej u osób aktywnych seksualnie; u dzieci występują w przypadku zakażenia od matki. Zlokalizowane są na narządach płciowych, w pachwinie, w okolicy odbytu, a czasami w cewce moczowej. U dzieci mogą pojawić się na fałdach nosowo-wargowych. Wywoływane są przez typy HPV (6 i 11, czasami 13, 16, 18, 31, 33, 35), które są szczególnie niebezpieczne z punktu widzenia rozwoju nowotworów żeńskich i męskich narządów płciowych.
Wszystkie rodzaje brodawek mogą być pojedyncze lub wielokrotne. Częściej występują w wielu wersjach.
Jaka jest różnica między brodawką a brodawczakiem?
Guzy te są spowodowane przez HPV, ale istnieją między nimi pewne różnice. Brodawki często nie mają łodygi, mają ostrzejsze krawędzie i w większości przypadków szorstką powierzchnię. Brodawki zawsze mają łodygę, powierzchnia jest nierówna, a krawędzie podarte. W niektórych przypadkach jedynie analiza PCR w celu ustalenia DNA wirusa lub biopsja może pomóc w rozróżnieniu tych dwóch nowotworów.
Etiologia brodawek i drogi zakażenia
Przyczyny brodawek są zawsze związane z zakażeniem skóry lub błon śluzowych wirusem brodawczaka ludzkiego. Znanych jest ponad 100 typów tego wirusa, a niektóre z nich są onkogenne. Dlatego czasami konieczne jest typowanie DNA HPV, aby zidentyfikować przyczyny brodawek.
Opis dróg zakażenia HPV pomoże Ci zrozumieć, dlaczego pojawiają się brodawki. Zakażenie następuje w wyniku kontaktu z chorą osobą lub zwierzęciem. Patologię można wywołać przez bezpośredni kontakt lub przez przedmioty powszechnego użytku: zabawki, ubrania, buty itp. Niektóre typy HPV przenoszą się drogą płciową, podczas porodu z chorej matki na dziecko lub pionowo z kobiety w ciąży na płód. Po zakażeniu może wystąpić także samozakażenie (autoinokulacja) poprzez drapanie, obgryzanie paznokci, golenie, łuszczenie się lub inne zabiegi powodujące mikrouszkodzenia skóry.
HPV przedostaje się do organizmu poprzez uszkodzenie skóry i błon śluzowych. Do infekcji mogą przyczyniać się różne czynniki:
- częste urazy skóry;
- odwiedzanie saun, basenów i siłowni;
- immunosupresja: szczególnie w przypadku zakażenia wirusem HIV lub po przeszczepieniu narządu;
- patologie dermatologiczne: atopowe zapalenie skóry, egzema itp.;
- praca w zakładach rozbioru mięsa i ryb;
- noszenie niewygodnych i oddychających butów.
Okres inkubacji po zakażeniu HPV wynosi 1,5–5 miesięcy. W niektórych przypadkach brodawki mogą pojawić się później. Zazwyczaj przyczyną ich wystąpienia jest stres, obniżona odporność na skutek braku równowagi hormonalnej, ostre lub przewlekłe choroby.
Objawy kliniczne brodawek
Opis jego zewnętrznych przejawów pomoże ci zrozumieć, czym jest brodawka. Objawy brodawek są zróżnicowane i zależą od ich rodzaju.
Brodawki zwykłe (proste, wulgarne).
Objawy brodawek i ich lokalizacja mogą się różnić. Zwykle jest ich wiele i wyglądają jak zaokrąglone, gęste guzki z wyraźnymi granicami. Ich rozmiar może wahać się od 2 do 10 mm. W niektórych przypadkach łączą się. Powierzchnia prostych brodawek jest zwykle szorstka. Kolor może odpowiadać naturalnemu odcieniowi skóry lub mieć żółtawy, jasnoszary, brązowawy i różowawy odcień.
Spośród kilku prostych brodawek jedna zwykle wyróżnia się większym rozmiarem. Często nazywa się go „matką”, ponieważ po jego usunięciu reszta może sama zniknąć.
Brodawki proste nie powodują bólu. Jednak umiejscowione w obszarach podatnych na urazy mogą powodować umiarkowany ból lub dyskomfort.
Brodawki płaskie (lub młodzieńcze).
Ten rodzaj brodawek wygląda jak małe plamki, które wznoszą się nieco ponad powierzchnię skóry. Formacje są cieliste lub brązowawe.
Brodawki płaskie zwykle pojawiają się na określonym obszarze skóry. W miejscu akumulacji może występować od kilku do 200 formacji. Nie powodują bólu i zwykle są postrzegane jako defekt kosmetyczny.
Brodawki dłoniowo-podeszwowe
Wygląd tych brodawek jest bardzo podobny do gęstych modzeli. Wyglądają jak plama martwego naskórka na stopach lub dłoniach. Zwykle pośrodku znajduje się ciemna kropka.
Szczególnie gęste brodawki mogą powodować ból podczas chodzenia, stania w jednym miejscu lub ciasnego trzymania przedmiotu dłonią. Czasami pacjenci porównują to do „gwoździa do buta”. Bolesne odczucia pojawiają się, ponieważ brodawka rośnie do wewnątrz i po naciśnięciu wywiera nacisk na zakończenia nerwowe.
Początkowo pacjent może mieć tylko jeden guzek. Z biegiem czasu w pobliżu pojawiają się brodawki potomne, które łączą się i tworzą ogniska mozaikowego nadmiernego rogowacenia.
Brodawki okołopaznokciowe
Jest to odmiana zwykłych brodawek, która wyróżnia się lokalizacją i mniejszym rozmiarem. Formacje najczęściej znajdują się w pobliżu płytek paznokciowych, ale w niektórych przypadkach są zlokalizowane pod paznokciem. W miarę wzrostu powodują dyskomfort i ból. Może powodować deformację płytki paznokcia.
Brodawki nitkowate
Brodawki te mogą pojawić się na dowolnej części ciała i są podatne na rozprzestrzenianie się (szczególnie w przypadku zranienia). Mają wydłużony kształt i przypominają porosty paproci. Czasami narośla swędzą. Wielkość jednej formacji rzadko przekracza 5 mm. Kolor brodawek nitkowatych może różnić się od cielistego do brązowego.
Brodawki narządów płciowych (brodawki narządów płciowych)
Formacje te wyglądają jak guzek lub grupa grudek w okolicy narządów płciowych. Brodawki narządów płciowych mogą być duże lub małe, o gładkiej powierzchni, przypominającej kalafior lub zarozumialec.
Kolor brodawek narządów płciowych jest cielisty lub różowy. Mają tendencję do łączenia się. Uszkodzone mechanicznie stają się czerwone i krwawią. Zwykle brodawki narządów płciowych nie powodują dyskomfortu, jednak u niektórych pacjentów ich obecności towarzyszy swędzenie i pieczenie.
U kobiet brodawki narządów płciowych najczęściej lokalizują się na skórze krocza, sromu, ścian pochwy lub szyjki macicy. U mężczyzn - pod napletkiem, w rowku koronowym lub trzonie prącia, w okolicy cewki moczowej. Uprawianie seksu analnego zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia brodawek narządów płciowych wokół odbytu i odbytnicy. Podczas seksu oralnego lub podczas przejścia dziecka przez kanał rodny zakażonej matki może dojść do uszkodzenia nosogardzieli.
Rodzaj brodawek narządów płciowych to olbrzymi kłykcin Buschkego-Levenshteina. Wygląda jak duży konglomerat brodawek narządów płciowych, który szybko rośnie, pokrywa się zrogowaciałymi komórkami i maceratami. W jego rowkach gromadzi się wydzielina o nieprzyjemnym zapachu. W niektórych przypadkach szybki rozwój kłykcin powoduje zniszczenie tkanek narządów płciowych i powstawanie owrzodzeń i przetok. Ten typ kłykcin jest podatny na częste nawroty. Gdy po 2–12 latach rozwinie się nowotwór złośliwy, rozwija się rak płaskonabłonkowy skóry lub zewnętrznych narządów płciowych.
Cechy brodawek u dzieci
Według statystyk brodawki występują u około 10% dzieci. Prawdziwe wskaźniki są trudne do zidentyfikowania, ponieważ w niektórych przypadkach formacje te samoistnie cofają się lub są eliminowane poprzez samoleczenie. Szczyt zachorowań przypada na grupę wiekową 12–17 lat. U dzieci częściej wykrywa się brodawki zwykłe, płaskie, okołopaznokciowe lub dłoniowo-podeszwowe, rzadziej - brodawki narządów płciowych.
Spiczaste odmiany brodawek można znaleźć u 30% noworodków urodzonych przez matki zakażone niektórymi typami HPV. Ponadto ryzyko zarażenia brodawkami narządów płciowych wzrasta wraz z rozpoczęciem aktywności seksualnej w okresie dojrzewania.
Powikłania brodawek
Każdy rodzaj brodawek jest postrzegany jako defekt kosmetyczny i może powodować silne doznania psycho-emocjonalne. Szczególnie trudne do zauważenia są nowe narośla na twarzy lub innych częściach ciała, które nie są ukryte pod ubraniem.
Uszkodzenia mechaniczne i infekcja brodawek mogą prowadzić do bólu, krwawienia i ropienia. Jeśli brodawki zostaną usunięte nieprawidłowo, mogą powstać zauważalne blizny.
Najbardziej niebezpiecznym następstwem brodawek wywołanych przez HPV jest ryzyko ich przekształcenia w nowotwór złośliwy. Za najbardziej onkogenne uważa się 31, 33, 35, 45, 16, 18, 11 i 6 szczepów wirusa brodawczaka. Do zakażenia dochodzi poprzez seks pochwowy, oralny lub analny. Zakażenie o niekorzystnym przebiegu prowadzi do rozwoju raka szyjki macicy, pochwy, zewnętrznych narządów płciowych u kobiet i mężczyzn, odbytnicy i jamy ustnej i gardła.
Diagnostyka brodawek
Jeśli pojawią się brodawki, należy skonsultować się z dermatologiem. Do postawienia diagnozy zwykle wystarcza badanie i dermatoskopia. W niektórych trudnych przypadkach pacjentce zaleca się wykonanie badania PCR w celu określenia typu wirusa HPV na podstawie DNA, w tym testu Digene – zeskrobiny z błony śluzowej pochwy lub cewki moczowej.
Aby wykluczyć złośliwość guza, można przepisać biopsję, a następnie analizę histologiczną i konsultację z onkologiem. W przypadku brodawek narządów płciowych zalecana jest konsultacja z ginekologiem, urologiem lub proktologiem. Zakres badania zawsze zależy od przypadku klinicznego.
Aby wykluczyć błędy, diagnostykę różnicową brodawek przeprowadza się z brodawkami, włókniakami, rogami skórnymi, gruźlicą brodawkowatą, rogowaceniem łojotokowym, liszajem płaskim i rakiem płaskonabłonkowym skóry.
Leczenie brodawek
Analiza wszystkich cech przypadku klinicznego pomaga lekarzowi zrozumieć, jak najskuteczniej pozbyć się brodawek. Wszystkim pacjentom zaleca się noszenie wygodnej odzieży (lub obuwia) i zapobieganie urazom dotkniętych obszarów skóry do czasu zakończenia leczenia.
Leczenie brodawek można przeprowadzić metodami zachowawczymi, chirurgicznymi i kombinowanymi. Aby lokalnie wyeliminować nowotwory, stosuje się zewnętrzne środki drażniące, które stosuje się według określonych schematów i mają działanie kauteryzujące. Jako dodatek do nich stosuje się maści przeciwwirusowe. Ponadto, aby poprawić odporność i zwiększyć skuteczność leczenia brodawek, pacjentowi można przepisać kompleksy multiwitaminowe, immunomodulatory i adaptogeny.
Tradycyjne metody leczenia brodawek są niezwykle rzadko skuteczne. Ponadto często są niebezpieczne i prowadzą do jeszcze większego rozprzestrzeniania się objawów HPV lub pojawienia się blizn i blizn.
Jeżeli leczenie miejscowe jest nieskuteczne lub niewłaściwe, pacjentowi zaleca się konsultację z chirurgiem w celu wyboru techniki chirurgicznej usunięcia brodawek.
Sposoby usuwania brodawek
Do usuwania brodawek można zastosować różne małoinwazyjne i klasyczne metody chirurgiczne:
- kriodestrukcja;
- elektrokoagulacja;
- wycięcie skalpelem;
- usuwanie laserowe;
- chirurgia fal radiowych.
Wybór techniki jest zawsze indywidualny. Na przykład w przypadku twarzy częściej stosuje się metody, które są minimalnie niebezpieczne pod względem pojawienia się blizn i przebarwień.
Uzupełnieniem leczenia operacyjnego jest leczenie miejscowe. Aby zapobiec nawrotom, pacjentowi można przepisać leki immunomodulujące i przeciwwirusowe.
Zapobieganie brodawkom
Aby zapobiec pojawianiu się brodawek, musisz:
- zapobiegać urazom skóry;
- nawet w przypadku drobnych obrażeń użyj środka antyseptycznego i przykryj powierzchnię rany bandażem lub plastrem;
- przestrzegać zasad higieny osobistej;
- odwiedzając łaźnie, sauny czy baseny noś indywidualne gumowe obuwie;
- do manicure i pedicure używaj wyłącznie sterylnych lub pojedynczych instrumentów;
- wzmocnić układ odpornościowy.
Szczepienie
Aby zapobiec niebezpiecznym konsekwencjom zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego, którego objawem są brodawki, WHO zaleca obowiązkowe szczepienie przeciwko wirusowi HPV dla wszystkich dziewcząt w wieku od 9 do 14 lat. Celowość ich stosowania u chłopców i mężczyzn, osób w wieku 14–25, 25–45 lat i starszych konsultuje się z lekarzem.
Aby zapobiec zakażeniu onkogennymi typami HPV, stosuje się szczepionki, których wybór zależy od przypadku klinicznego.
Wskazówki i porady
Uważaj na niebezpieczne mity i nieporozumienia:
- Brodawki znikają same i nie pojawiają się ponownie: nawet jeśli brodawka sama zniknie, nie ma gwarancji, że nie pojawi się ponownie.
- Brodawkę można wyeliminować za pomocą środków ludowych: nie zawsze można wyeliminować nieestetyczny narośl, a takie metody nie pozbywają się HPV i blizn.
- Po usunięciu brodawek zawsze pozostają blizny: zastosowanie nowoczesnych technik pomaga wyeliminować brodawki bez blizn i przebarwień.